2026 жылғы 22 мамырда Назарбаев Университетіндегі Ақылды жүйелер мен жасанды интеллект институты (ISSAI) цифрландыру және жасанды интеллект дәуіріндегі қазақ тілін дамытуға арналған LLM Workshop өткізді.
Воркшоп Назарбаев Университетінің Сенат залында өтіп, қазақ тіліне арналған тілдік технологияларды дамыту бағытында жұмыс істеп жүрген сарапшыларды, зерттеушілерді және серіктес ұйымдардың өкілдерін біріктірді. Іс-шара «Қазақ тілін және технологиялық прогресті қолдауға арналған үлкен тілдік модельді (LLM) әзірлеу» жобасы аясында ұйымдастырылды. Жобаны ISSAI, әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті, Ақпараттық және есептеуіш технологиялар институты, А. Байтұрсынұлы атындағы Тіл білімі институты және Ш. Шаяхметов атындағы «Тіл-Қазына» ұлттық ғылыми-практикалық орталығы кіретін ғылыми-зерттеу ұйымдарының консорциумы жүзеге асыруда.
Іс-шараны ISSAI-дың атқарушы директоры Ербол Абсалямов ашып, қатысушыларға қош келдіңіздер деп, мазмұнды пікірталастар мен нәтижелі тәжірибе алмасуға толы өнімді воркшоп тіледі.
Воркшоп бағдарламасы үлкен тілдік модельдер, мультимодальды жасанды интеллект, деректер инфрақұрылымы, корпус лингвистикасы және қолданбалы AI-шешімдерге арналған бірқатар презентацияларды қамтыды.
ISSAI Деректер талдаушысы Ақылбек Максутов «Qolda-AVL: Көру-тіл моделін аудио түсіну мүмкіндігімен кеңейту» тақырыбында баяндама жасап, көру-тіл модельдерінің аудио ақпаратты түсіну мүмкіндіктерін кеңейту мәселесін таныстырды.
Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің аға оқытушысы доктор Назгүл Тойғанбаева «Үлкен тілдік модельдерді оқытуға арналған қазақ тілі корпусын жинау, өңдеу және талдау әдістері» тақырыбында баяндама жасады.
Ақпараттық және есептеуіш технологиялар институтының PhD докторанты Құрметхан Тұрдыбек «Құқықтық сұраныстарға арналған семантикалық іздеу және жауаптарды генерациялау жүйесі (қазақ + орыс тілдері)» тақырыбын ұсынып, құқықтық ақпаратты іздеу және жауаптарды қалыптастыруға арналған AI-құралдарға тоқталды.
Кейінгі сессияларда LLM әзірлеуде қазақ тіліне арналған мамандандырылған деректер жиынтықтары мен лингвистикалық сараптаманың рөлі талқыланды. «Тіл-Қазына» орталығының бас директоры Мақпал Жұмабай «Тіл-Қазына деректері негізінде үлкен тілдік модельдерді (LLM) оқытудың ерекшеліктері» тақырыбында баяндама жасады. Тіл білімі институтының директоры доктор Анар Фазылжан «Қазақтың цифрлық және корпус лингвистикасының жетістіктері мен болашағы» атты презентациясын ұсынды.
Түстен кейінгі сессияны әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің Жасанды интеллект және Big Data кафедрасының меңгерушісі профессор Мадина Мансурова онлайн форматта қатысушыларға үндеу сөзбен ашты.
Одан кейін әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің аға оқытушысы доктор Асел Оспан «Үлкен тілдік модельдер мен қазақ тіліндегі газет мақалалары негізінде журналистерге арналған AI-ассистент әзірлеу» тақырыбында баяндама жасады.
Тіл білімі институтының аға ғылыми қызметкері доктор Талғат Рамазан «Қазақ тіліндегі LLM әзірлеудегі лингвистің алғашқы тәжірибесі» атты баяндамасында қазақ тіліндегі үлкен тілдік модельдерді әзірлеуге қатысты лингвистикалық көзқарасын ұсынды.
ISSAI атынан Деректер талдаушы Владимир Альбрехт «FogGen: Болжамды сенімділік токендері бар, өзін-өзі дамытатын Edge-Cloud LLM Router» тақырыбында баяндама жасап, edge және cloud орталарындағы LLM маршрутизациясын тиімді әрі бейімделгіш түрде ұйымдастыру тәсілін таныстырды.
Воркшоп бағдарламасы аясында қатысушылар сондай-ақ Block 1 Data Center нысанына барып, «Irgetas» суперкомпьютерінің жұмысымен танысты. Сапар қатысушыларға озық AI зерттеулері мен модельдерді әзірлеуге қажетті есептеу инфрақұрылымы туралы толығырақ ақпарат алуға мүмкіндік берді.
Астанада өткен LLM Workshop 2025 жылғы 7 қарашада Алматыдағы әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінде басталған кәсіби диалогтың жалғасы болды. Алдыңғы іс-шара сияқты, бұл воркшоп та қазақ тіліне арналған тілдік технологияларды әзірлеумен айналысатын академиялық, ғылыми-зерттеу және қолданбалы ұйымдар арасында білім мен тәжірибе алмасуға арналған маңызды алаңға айналды.
Кездесу барысында BR24993001 жобасының жүзеге асырылу барысына, болашақ бірлескен зерттеулердің мүмкіндіктеріне, қазақ тіліне арналған технологиялық инфрақұрылымды дамытуға және консорциум мүшелері арасындағы ынтымақтастықты нығайтуға ерекше назар аударылды. Қатысушылар цифрлық ортада қазақ тілін қолдауға және Қазақстанның технологиялық дамуына үлес қоса алатын отандық тілдік модельдер мен AI-құралдарды әзірлеудің маңыздылығын атап өтті.
Воркшоп барысында шақырылған спикерлер мен қонақтар ұсынылған зерттеулерге жоғары қызығушылық танытып, баяндамашыларға сұрақтар қойып, белсенді пікірталасқа қатысты. Көптеген сұрақтар қазақ тілін дамыту, сақтау және қолдауға арналған заманауи AI-шешімдерді практикалық қолдану мәселелеріне арналды. Бұл сапалы ұлттық тілдік технологияларға деген сұраныстың артып келе жатқанын көрсетті.
Назарбаев Университетінде өткен LLM Workshop мекемеаралық ынтымақтастықты нығайту және қазақ тіліне әрі Қазақстанның ұлттық басымдықтарына бейімделген озық AI-шешімдерді дамыту үшін ғылыми-технологиялық негіз қалыптастыру жолындағы маңызды қадам болды.