2026 жылғы 9–11 маусым аралығында Ақылды жүйелер мен жасанды интеллект институты (ISSAI) Астана қаласындағы Alem.AI орталығында өткен Digital Archive Expo III Архившілер конгресіне қатысты.
Архившілер конгресі архив ісі және құжаттарды басқару саласындағы мамандарды, сондай-ақ ғылыми және сарапшылық қауымдастық өкілдерін біріктіретін маңызды кәсіби алаң болып табылады. Биылғы іс-шараға Ұлыбритания, Түркия, Әзербайжан, Өзбекстан, АҚШ, Сингапур, Польша және басқа да елдерден сарапшылар қатысып, әлемнің әр түкпірінен өкілдер жиналды.
Үш күнге созылған конгресс барысында ISSAI түрлі іс-шараларға белсенді қатысты. Көрме алаңында Институт өзінің жасанды интеллектке негізделген өнімдері мен ғылыми-зерттеу бастамаларын таныстырды. Көрмеге цифрлық технологиялар мен жасанды интеллект арқылы архив ісін дамыту бағытында жұмыс істейтін түрлі елдердің ұйымдары мен компаниялары да қатысты. Бұл қатысушыларға тәжірибе алмасып, саладағы жаңа үрдістерді талқылауға мүмкіндік берді.
ISSAI Бас директоры доктор Хусейн Атакан Варол конгрестің ресми ашылу рәсіміне қатысты.
Іс-шараның алғашқы күнінде ISSAI өнімдер және сыртқы байланыстар жөніндегі директордың міндетін атқарушы Амина Байкенова «Архивтер және AI: құралдар, этика және болашақ стратегиялар» атты панельдік пікірталасқа қатысты. Ол «OCR және диаризация: ұлттық жадты цифрландыру» тақырыбындағы баяндамасында жасанды интеллекттің архивтермен жұмыс істеу тәсілдерін қалай өзгертіп жатқанын атап өтті. Сондай-ақ оптикалық таңбаларды тану (OCR) сияқты технологиялардың тарихи құжаттар мен мәдени мұра материалдарын цифрландыру үдерісін жеделдетудегі әлеуетіне тоқталды.
ISSAI-дың конгресс аясындағы маңызды үлестерінің бірі Институт әзірлеген TilSync AI субтитрлеу және аударма құралын қолдану болды. Іс-шараның барлық үш күні бойы TilSync баяндамаларды нақты уақыт режимінде транскрипциялап, аударып отырды. Бұл қатысушыларға талқылауларды оңай қадағалауға мүмкіндік берді. Баяндамалар ағылшын және қазақ тілдеріне аударылып, халықаралық аудитория үшін іс-шараның қолжетімділігін арттырды.
TilSync конгреске қатысқан беделді қонақтардан, соның ішінде БҰҰ-ның Женевадағы Кітапханасы мен архивтерінің директоры Шарлотта Линдберг Варакалл және Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім вице-министрі Динара Щегловадан оң пікір алды. Олар бұл құралдың іс-шараның қолжетімділігін арттыруға және қатысушылар арасында көптілді коммуникацияны қамтамасыз етуге қосқан үлесін атап өтті.
ISSAI осы маңызды халықаралық іс-шараға қатысуға шақырғаны және өз үлесін қосуға мүмкіндік бергені үшін Қазақстан Республикасының Президенті Архивіне шынайы алғысын білдіреді.
Конгресс тарихи білімді сақтау, басқару және оған қолжетімділікті кеңейту ісінде жасанды интеллекттің рөлінің артып келе жатқанын көрсетті. ISSAI инновациялық AI шешімдері мен серіктестік байланыстарды дамыту арқылы архив саласының цифрлық трансформациясын қолдауды жалғастырады.