2025 жылғы 21–24 қаңтар аралығында Ақылды жүйелер және жасанды интеллект институтының (ISSAI) аға деректер талдаушысы доктор Жанат Махатаева Ұлыбританияның Лондон қаласындағы ExCeL London көрме орталығында өткен BETT 2025 Hyve Event іс-шарасына қатысты. BETT әлемдегі EdTech (білім беру технологиялары) саласындағы жетекші платформа ретінде кеңінен танылған және бір Hyve алаңында 600-ден астам инновациялық жобаны ұсынады. BETT педагогтер мен жаңашыл мамандарға бүкіл әлем бойынша ақылды технологиялардың болашағын бірге зерттеп, бірге қалыптастыруға бірегей мүмкіндік береді.
Биыл BETT өзінің 40 жылдығын атап өтіп, қатысушылар арасындағы жақсы байланыстарды, тиімді ынтымақтастықты және мазмұнды диалогты нығайту құндылықтарын ілгерілетуді жалғастырды. Әлемнің түкпір-түкпірінен келген 30 000-нан астам педагог пен білім беру саясатын жасаушылар BETT Hyve Event іс-шарасына қатысып, EdTech саласындағы соңғы инновациялар мен үрдістер туралы көбірек білді, білім беру мүмкіндіктеріне қол жеткізді және пікірлес жандармен кездесті.
2025 жылғы 22–24 қаңтар аралығында өткен Hyve Event қатысушыларына түрлі белсенділіктер ұсынды. Күн сайын алдын ала тіркелген қатысушылар Table Talks сессияларына қатысып, онда білім беру трендтерін, сондай-ақ жасанды интеллект дәуіріндегі оқыту мен үйрету стратегияларын талқылай алды. Сонымен қатар, BETT 2025 аясында User Tech Labs ұйымдастырылды. Бұл — Microsoft, Intel, Meta және басқа да жетекші EdTech сарапшылары қатысқан 45 минуттық тәжірибелік шеберлік сабақтары. Бұл зертханалардың мақсаты педагогтерге сыныпта қолданылатын құралдар мен қосымшаларды тереңірек таныстыру болды.
Іс-шараның алғашқы күні Ұлыбританияда «Болашақ» бағдарламасы бойынша білім алып жүрген қазақстандық делегация көрме аймағына келді. Осы кезде доктор Жанат Махатаева әріптестеріне ISSAI мен Назарбаев Университетін таныстыратын Айбике цифрлық аватарын көрсетті.
Екінші күні қазақстандық жобалар ұсынылған көрме аймағына балалары үшін Қазақстандағы білім беру мүмкіндіктерін іздеген көптеген ата-аналар келді. Сонымен қатар, Қазақстандағы білім туралы көбірек білгісі келген көптеген жоғары сынып оқушылары да стендке жақындады. Доктор Жанат Назарбаев Университетінде оқыған тәжірибесімен және Назарбаев Университетінің Медицина мектебінде оқыған достарының тәжірибесімен бөлісті.
Үшінші күні доктор Жанат сөздерді танып, таңдалған тілге аудара алатын портативті құрылғыны әзірлеген Pocketalk командасының өнім дизайнерлері мен өкілдерімен сөйлесу мүмкіндігіне ие болды. Олардың құрылғысын қазақ тілі үшін сынау барысында қазақ тілі әлі қолдау таппайтыны анықталды. Доктор Жанат ISSAI-мен бірлесіп, олардың жүйесіне қазақ тілін тану және аудару мүмкіндігін қосуды қарастыруды ұсынды. Pocketalk құрылғысы әртүрлі ана тілінде сөйлейтін балалардың ортақ сыныпта бір-бірін түсініп, өзара қарым-қатынас жасауына көмектесу үшін жасалған.
BETT көрмесі барысында доктор Жанат Махатаева экспоненттер аймағында ISSAI-дің негізгі жобаларын, соның ішінде Айбике цифрлық адамының прототипін таныстырды. Корея, Венгрия және Сауд Арабиясынан келген көршілес әріптестерімен, сондай-ақ Қазақстанның басқа ұлттық университеттерінің өкілдерімен бірге Жанат көрме қонақтарымен кездесіп, өз елдерінің жоғары білім, технология және жасанды интеллект салаларында не істеп жатқанын түсіндірді. Жалпы алғанда, жасанды интеллект бүкіл іс-шараның басты тақырыбы болып, Bett 2025 көрмесінің негізгі өзегіне айналды.
Басқа елдермен қатар Қазақстан да халықаралық қауымдастыққа жасанды интеллект саласындағы өз жобалары мен әлеуетін таныстырды. Д-р Жанат соңғы жылдары ISSAI-де әзірленген әртүрлі ЖИ модельдері мен құралдарын көрсететін Aibike жүйесін ұсынды. Aibike пайдаланушылармен қазақ тілінде сөйлесе алады және ISSAI-дің қазақ тіліне арналған үлкен тілдік моделін (Kaz-LLM), қазақ тіліндегі сөйлеуді тану моделін және қазақ тіліндегі мәтінді дыбыстау моделін қолданады. Бұл қазақ тіліндегі ЖИ-агенттермен өзара әрекеттесуді қолдайтын әрі жергілікті тіл мен мәдениетке бейімделген жылдам әрі икемді цифрлық көмекші жүйені жасаудағы маңызды кезең болды.
Д-р Махатаеваның айтуынша, іс-шара барысында келушілер Aibike жүйесімен белсенді түрде әрекеттесті. Пайдаланушылар Aibike-тен білім берудегі жасанды интеллекттің рөлі, сабақ жоспарлауға қалай көмектесе алатыны және қандай мәселелерді шеше алатыны туралы сұрады. Көпшілігін оның қандай мектеп пәндерін оқыта алатыны қызықтырды, бұл болашақта осындай ЖИ-агенттерді мектептерде оқу мен оқытуды қолдау үшін қолдану әлеуетін көрсетеді. Сонымен қатар, келушілерді Aibike-тің қазақстандық мектептерге енгізілген-енгізілмегені және мұндай жүйелердің білім нәтижелері мен оқушылардың әл-ауқатына әсерін бағалайтын зерттеулер жүргізілген-жүргізілмегені де қызықтырды.
Д-р Жанат үшін әлемнің түкпір-түкпірінен келген педагогтерді, өнім дизайнерлерін, жетекші технологиялық сарапшыларды, кәсіпкерлерді және болашақ студенттерді біріктірген осындай ауқымды білім беру іс-шарасына қатысу өте құнды тәжірибе болды. Ол Soft Felt Building Kit жобасының дизайнері әрі тең құрылтайшысы Родион Зеневич мырзадан ЖИ-мұғалім тұжырымдамасының дизайнына қатысты пайдалы кері байланыс алды. Алынған пікірлер негізінде ISSAI командасы Aibike ЖИ-агентінің визуалдық бейнесін, сондай-ақ оның жұмыс істейтін ортасын жаңарту бағытында жұмыс істейтін болады.
«Жүйені сынап көрген адамдардың оны пайдалы әрі инновациялық деп бағалағанын білу біз үшін өте маңызды болды. Бұған дейін біздің команда жүйенің кідірісін азайту үшін едәуір жұмыс атқарды, ал бұл өз кезегінде жүйені қолдану ыңғайлылығына тікелей әсер етеді. Іс-шара барысында көптеген пайдаланушылардан алынған оң пікірлер ISSAI-ге жүйені одан әрі жетілдіру бағыттарын айқындауға көмектесті», — деп қорытындылады д-р Жанат.