2026 жылғы 23 қыркүйекте Назарбаев Университетінің Ақылды жүйелер және жасанды интеллект институты (ISSAI) Өзбекстанның Ташкент қаласында өткен ICT Week Uzbekistan 2026 форумына қатысты.
22–25 қыркүйек аралығында өткен ICT Week Uzbekistan 2026 — технологиялық компанияларды, зерттеушілерді, сала сарапшыларын, стартаптарды және мемлекеттік сектор өкілдерін біріктіретін жыл сайынғы халықаралық іс-шара. Форум тәжірибе алмасуға, технологиялық әзірлемелерді таныстыруға, инновациялар мен цифрлық трансформация мәселелерін талқылауға арналған алаң болып табылады. 2026 жылғы бағдарлама форумдар, саммиттер және ICT Expo көрмесін қамтыды.
Форум аясында Назарбаев Университетінің Есептеу техникасы және жасанды интеллект мектебінің деканы, ISSAI негізін қалаушы директоры, профессор Хусейн Атакан Варол ЮНЕСКО қамқорлығымен өткен AI Ethics Forum: Shaping the Future of Responsible AI форумында спикер ретінде сөз сөйледі.
Панельдік сессияны ZTE Uzbekistan компаниясы директорының орынбасары Азиз Атабекав жүргізді. Талқылауға Монреаль университетінің профессоры, ЮНЕСКО-ның жасанды интеллект этикасы жөніндегі сарапшысы Марк-Антуан Дильхак, Oxford Insights компаниясының жетекші консультанты Пабло Фуэнтес Неттель, Communications саласындағы Өңірлік Достастық ұйымы бас директорының орынбасары Мария Большакова, AI Association Azerbaijan ұйымының мемлекеттік инновациялар және технологияларды басқару жөніндегі талдаушысы Исмаил Маликов және профессор Атакан Варол қатысты.
Талқылау жасанды интеллектті жауапты дамыту, этикалық бағалау, басқару, деректерді қорғау және мемлекеттік секторда шешім қабылдау үдерістерін қолдаудағы жасанды интеллекттің рөлі мәселелеріне арналды.
Марк-Антуан Дильхак жасанды интеллект жүйелерін ұлттық деңгейде бағалау әдістемелері мен этикалық ықпалды бағалаудың маңыздылығын атап өтті. Оның айтуынша, мұндай бағалау барысында жасанды интеллект жүйесінің табиғаты, оның қандай мақсаттарға жетуге бағытталғаны және оны қолданудың ықтимал этикалық салдары қарастырылуы тиіс. Ол сондай-ақ ЮНЕСКО әзірлеген жасанды интеллектті бағалау әдістемесінің AI жүйелерін бағалаудың практикалық құралы ретіндегі маңызын атап өтті.
Пабло Фуэнтес Неттель жасанды интеллектті мемлекеттік басқару жүйесіне тиімді әрі жауапты түрде енгізу үшін мықты саяси және мемлекеттік қызмет институттарының маңыздылығы туралы айтты. Сонымен қатар ол жасанды интеллекттің артықшылықтарының бірі — шешім қабылдайтын тұлғаларға ақпаратты талдауға және негізделген шешімдер қабылдауға көмектесетін тиімді құрал бола алатынын атап өтті.
Профессор Атакан Варол өңірлік тілдік модельдерді дамытуға және Қазақстан жағдайына бейімделген жергілікті шағын тілдік модельдердің маңыздылығына, соның ішінде ISSAI әзірлеген Qolda моделіне тоқталды. Ол жергілікті жасанды интеллект модельдері деректерді сенімді жергілікті ортада өңдеуге мүмкіндік беру арқылы құпия ақпаратты қорғауға ықпал ететінін атап өтті.
Бұл медициналық жазбалармен, ресми құжаттармен және басқа да сезімтал немесе саяси маңызы бар ақпаратпен жұмыс істеу кезінде ерекше маңызды. Мұндай деректерді сыртқы AI жүйелеріне беру цифрлық қауіпсіздікке қосымша тәуекелдер туындатуы мүмкін. Сонымен қатар профессор әр өңірдің тілдік және технологиялық ерекшеліктеріне бейімделген жасанды интеллект шешімдерін әзірлеудің маңыздылығын атап өтті.
Форум сараптамамен алмасуға, тәжірибемен бөлісуге және кәсіби байланыстар орнатуға мүмкіндік берген нәтижелі алаң болды.
Түстен кейін ISSAI-дың деректер жөніндегі ғалымы Рахат Мейрамов Өзбекстан Республикасы Цифрлық технологиялар министрлігі жанындағы Цифрлық технологиялар және жасанды интеллектті дамыту ғылыми-зерттеу институтында қонақ дәрісін өткізіп, ISSAI қызметімен таныстырып, Qolda* моделін таныстырды.
Qolda — ISSAI әзірлеген, ашық бастапқы кодқа негізделген мультимодальды жасанды интеллект модельдерінің отбасы. Ол жоғары өнімді есептеу инфрақұрылымына тәуелді болмай, ноутбуктер мен смартфондарда тікелей жұмыс істеуге арналған. Оның негізгі 4 млрд параметрлі тілдік-визуалды моделі қазақ, орыс және ағылшын тілдерін қолдайды және мәтін мен кескіндерді өңдей алады. Модель құжаттарды талдау, визуалды сұрақтарға жауап беру және кескін мен мәтін арасындағы байланысты түсіну сияқты міндеттерді орындайды.
Qolda модельдер тобына сондай-ақ 5, 9 және 34 млрд параметрлі Qolda-AVL аудио-визуалды-тілдік модельдер сериясы кіреді. Бұл модельдер үш тілде аудио, кескін және мәтінмен жұмыс істей алады.
Презентация аудитория тарапынан үлкен қызығушылық тудырып, одан кейін белсенді сұрақ-жауап сессиясы өтті. Қатысушылар Qolda моделінің мүмкіндіктері мен оны қолданудың ықтимал бағыттарына қатысты көптеген сұрақтар қойды. Дәріс ISSAI-дың бірлескен гранттық жобаларды іске асыру және ұлттық жасанды интеллект модельдерін әзірлеу саласындағы ғылыми-зерттеу әлеуетін көрсетті.
ISSAI командасы сондай-ақ Ipak Yuli Bank банкінің Chief Data Officer-ы, Назарбаев Университетінің робототехника бағдарламасының түлегі Бауыржан Аубәкірмен кездесті. Кездесу барысында жасанды интеллект пен қаржы салаларының тоғысындағы ықтимал ынтымақтастық бағыттары талқыланды.
ICT Week Uzbekistan 2026 форумына қатысу және Цифрлық технологиялар және жасанды интеллектті дамыту ғылыми-зерттеу институтындағы қонақ дәріс ISSAI-ға өз зерттеулері мен технологиялық әзірлемелерін таныстыруға, академиялық ұйымдар арасындағы бірлескен жобаларды іске асыру саласындағы ынтымақтастықты дамытуға, сондай-ақ жасанды интеллектті жауапты дамыту, басқару, қауіпсіздік және практикалық қолдану мәселелері бойынша пікірталастарға үлес қосуға мүмкіндік берді.
* Qolda моделі — Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрлігінің Ғылым комитеті қаржыландыратын грант аясында (бағдарламалық-нысаналы қаржыландыру — BR24993001) ISSAI әзірлеген модель. Жоба консорциумына әл-Фараби атындағы ҚазҰУ (жетекші ұйым), ISSAI, «Тіл-Қазына» ғылыми-практикалық орталығы және А. Байтұрсынұлы атындағы Тіл білімі институты, сондай-ақ Ақпараттық және есептеуіш технологиялар институты кіреді.